ขนาดยาต่อน้ำหนักและการคำนวณอัตโนมัติ
ตั้งขนาดยาต่ำสุด–สูงสุดต่อกิโลกรัมแยกตามชนิดสัตว์ ความถี่และจำนวนวันเริ่มต้น หน่วยย่อยอย่างครึ่งเม็ดหรือหยด และดูว่าระบบคำนวณจำนวนยาอย่างไร และเมื่อไรที่คำนวณให้ไม่ได้
ปรับปรุงล่าสุด 19 ตุลาคม 2569
เมื่อยามี ความเข้มข้น และ ขนาดยาต่อน้ำหนัก ของชนิดสัตว์นั้น ตอนสั่งยาระบบจะเอาน้ำหนักในการรักษาครั้งนั้นมาคำนวณจำนวนเม็ดหรือ ml ต่อครั้งและจำนวนจ่ายทั้งหมดให้ ตั้งค่าทั้งหมดในหน้านี้ที่หน้าแก้ไขยา แท็บ ข้อมูลสินค้า กล่อง ข้อมูลทางยา
ขนาดยาตามชนิดสัตว์
- กด เพิ่ม เพื่อเพิ่มแถวของสัตว์หนึ่งชนิด
- เลือกชนิดสัตว์ เช่น สุนัข / Dog หรือ แมว / Cat (หนึ่งชนิดมีได้แถวเดียว)
- ต่ำสุด และ สูงสุด — ช่วงขนาดยา เช่น 0.5 ถึง 1
- หน่วย และ หน่วยต่อ — เช่น มิลลิกรัม / mg ต่อ 1 กิโลกรัม / kg (= mg/kg)
- ความถี่การให้ยา และ ระยะเวลา (วัน) — ค่าเริ่มต้นตอนสั่งยา แก้ได้ตอนสั่ง
ตัวอย่างในภาพ: Prednisolone 5 mg — สุนัข 0.5–1 mg/kg แมว 1–2 mg/kg วันละครั้ง 5 วัน
สำคัญ
ใส่แถวให้ทุกชนิดสัตว์ที่ใช้ยานี้ ถ้าสัตว์ชนิดนั้นไม่มีแถว ระบบจะคำนวณให้ไม่ได้ และต้องกรอกขนาดยากับจำนวนจ่ายเอง หน่วยขนาดยาควรเป็นหน่วยเดียวกับความเข้มข้น (เช่น mg คู่กับ mg) — ระบบไม่ตรวจว่าหน่วยตรงกันหรือไม่
หน่วยย่อย: ครึ่งเม็ด หยด
ใช้เมื่อหน่วยที่จ่ายต่อครั้งเล็กกว่าหน่วยที่นับสต็อก เช่น ป้อนครั้งละครึ่งเม็ด หรือหยอดตาครั้งละ 2 หยดจากยา 1 ขวด
- รหัสความถี่ เริ่มต้น เช่น QID วันละ 4 ครั้ง
- ระยะเวลา (วัน) เริ่มต้น
- แบ่งย่อยได้กี่ส่วน (N) — 1 หน่วยสต็อกแบ่งได้กี่ส่วน เช่น 2 (ครึ่งเม็ด) หรือ 100 (ยาหยอด 1 ขวดประมาณ 100 หยด)
- ชื่อหน่วยย่อย — เช่น หยด หรือ พับ
- หน่วยที่ใช้เขียนขนาดยาต่อมื้อ — หน่วยย่อย (เช่น "2 หยด") หรือ หน่วยหลัก (เช่น "0.5 เม็ด") ตั้งได้เมื่อกรอกข้อ 3 และ 4 แล้ว
- ปริมาตรต่อ 1 หน่วย (ml / cc) — สำหรับยาน้ำที่นับสต็อกเป็นขวด เช่น 1 ขวด = 5 ml ระบบใช้แปลง ml กับจำนวนขวด
ช่อง จ่ายได้ทีละ คือจำนวนน้อยที่สุดที่จ่ายหรือขายได้ เช่น 1 = ยาเม็ดจ่ายทีละเม็ด, 0.1 = ยาฉีดจ่ายทีละ 0.1 ml ระบบปัดจำนวนจ่ายทั้งหมดขึ้นให้เป็นทวีคูณของค่านี้
ระบบคำนวณอย่างไร
ตอนสั่งยา ระบบเลือกขนาดยา ต่ำสุด ของชนิดสัตว์นั้นเป็นค่าเริ่มต้น แล้วคำนวณ:
- ต่อครั้ง = ขนาดยา × น้ำหนัก ÷ ความเข้มข้น
- ต่อวัน = ต่อครั้ง × จำนวนครั้งต่อวัน
- ทั้งหมด = ต่อวัน × จำนวนวัน
ตัวอย่าง: สุนัขหนัก 28.5 kg ใช้ Prednisolone 0.5 mg/kg → 0.5 × 28.5 ÷ 5 = 2.85 → ป้อนครั้งละ 3 เม็ด วันละครั้ง 5 วัน = 15 เม็ด ดูหน้าจอจริงที่ สั่งยาในการรักษา
รายละเอียดการปัดเศษ
- ยาเม็ดและหน่วยนับอื่น ๆ (ที่ไม่ใช่ ml และไม่ได้ตั้งหน่วยย่อย) ปัดขนาดต่อครั้งเป็นครึ่งเม็ดที่ใกล้ที่สุด อย่างน้อยครึ่งเม็ด เช่น 2.85 → 3, 2.6 → 2.5
- ยาที่ตั้ง แบ่งย่อยได้กี่ส่วน ตั้งแต่ 2 ขึ้นไป ใช้ทศนิยม 2 ตำแหน่งแทนการปัดครึ่งเม็ด
- หน่วยโดส ปัดเป็นจำนวนเต็ม
- จำนวนจ่ายทั้งหมดปัด ขึ้น ให้ครบตามช่อง จ่ายได้ทีละ และอย่างน้อย 1 ขั้น
- ยาที่สั่งเป็น Tx (ใช้ที่คลินิก) คิดเป็น 1 ครั้ง 1 วันเสมอ
เมื่อไรระบบคำนวณให้ไม่ได้
ระบบจะไม่คำนวณ และให้กรอกขนาดยาต่อมื้อกับจำนวนจ่ายเอง ในกรณีเหล่านี้:
| กรณี | สิ่งที่เห็นตอนสั่งยา | วิธีแก้ |
|---|---|---|
| ยังไม่ได้ชั่งน้ำหนักในการรักษาครั้งนี้ | กล่องสีเหลือง Patient weight not recorded | กรอกช่อง Weight ในการรักษาก่อน แล้วเพิ่มยาใหม่ |
| น้ำหนักกรอกผิดรูปแบบ (เช่น ใช้จุลภาค 5,2) | ข้อความ ใช้จุด (.) แทนจุลภาค เช่น 5.2 ที่ช่องน้ำหนัก | แก้เป็น 5.2 |
| น้ำหนักเป็น 0 หรือไม่ใช่ตัวเลข | น้ำหนักต้องมากกว่า 0 หรือ กรุณากรอกตัวเลข | แก้ช่องน้ำหนัก |
| ชนิดสัตว์นี้ไม่มีแถวขนาดยา | มีแต่ช่อง ปริมาณต่อมื้อ ให้กรอกเอง ไม่มีกล่องคำนวณ | เพิ่มแถวขนาดยาของสัตว์ชนิดนั้นที่หน้ายา |
| ยาไม่ได้กรอกความเข้มข้น | ต้องกรอกจำนวนเอง | กรอก ความเข้มข้น ที่หน้ายา |
| ยาที่ใช้หน่วยหยดหรือหน่วยย่อยอื่น ๆ | ช่อง ปริมาณต่อมื้อ (หยด) ให้พิมพ์เอง | ดูหมายเหตุด้านล่าง |
คำเตือน
สำหรับยาที่จ่ายเป็นหยด ระบบคูณ "หยดต่อครั้ง × ครั้งต่อวัน × วัน" แล้วใส่เป็นจำนวน ขวด ในช่อง Quantity (เช่น 2 หยด × 4 × 7 = 56) ยังไม่หารด้วยจำนวนหยดต่อขวด ให้แก้ช่อง Quantity เป็นจำนวนขวดที่จ่ายจริงทุกครั้งก่อนกดเพิ่มยา
น้ำหนักแบบประมาณ หน่วยกรัม และการแก้ขนาดยาเอง
- ถ้าเลือกน้ำหนักเป็น ประมาณ ระบบยังคำนวณให้ แต่ขึ้นกล่องสีส้ม น้ำหนักเป็นค่าประมาณ — ตรวจสอบขนาดยาก่อนใช้
- น้ำหนักกรอกเป็นกรัมได้ (เช่น ลูกแมว 500 g) ระบบแปลงเป็น 0.5 kg ก่อนคำนวณ
- ช่องขนาดยาแก้ได้ทุกค่า ระบบแสดงช่วงที่แนะนำไว้ใต้ช่อง แต่ ไม่เตือน ถ้ากรอกเกินช่วง
- ช่อง ปริมาณต่อมื้อ รับเศษส่วนได้ เช่น 1/2 หรือ 1 1/2
- ติ๊ก กรอกขนาดยาเอง เพื่อพิมพ์ข้อความ เช่น "3-4 หยด" (ไม่เกิน 60 ตัวอักษร) แล้วกรอกจำนวนจ่ายเอง
- ถ้าแก้น้ำหนักหลังเพิ่มยาไปแล้ว เปิดแก้ยาตัวนั้นอีกครั้ง ระบบจะแจ้งว่าน้ำหนักเปลี่ยนและคำนวณใหม่ให้